Naar alle columns

Waar is het feestje?

Door Agnes Frijlink

Wat een vrolijke boel! Waar is het feestje? Nou daar. Is er iets bijzonders te vieren, is er iemand jarig, of vieren ze gewoon dat de werkweek er op zit? Waarom ze vrolijk zijn, dat weten we niet. Moet dat? Ach nee, maar je wordt toch wel een beetje nieuwsgierig naar wie die mensen zijn en waarom ze zo onbezorgd babbelen en musiceren.
'Vrolijk gezelschap' (1640) is de titel van het werk en de maker is Dirck Hals (1591 - 1656); jawel, het jongere broertje van Frans Hals (1583 - 1666).

Dirck Hals - vrolijk gezelschap 1640
Vrolijk gezelschap 1640 — Dirck Hals

Heel druk is het niet, het aantal feestvierders is te overzien: 15 mensen, 7 vrouwen en 8 mannen. Kennen ze elkaar nog maar net, zijn ze familie of betreft het hier vrienden die elkaar nog van school kennen die een jaarlijks feestelijk weerzien gepland hebben?

Eigenlijk is het volgens mij helemaal niet zo'n leuk feestje.

Ze springen niet echt uit de band. We zien geen ongecontroleerde schaterlachende figuren die naakt over de tafel dansend nog een glas bier naar binnengieten. Hoewel, er is er een... Hmmm, als je langer naar dit tafereel kijkt, is het een beetje een vreemd feestje. De poses zijn echt poses, niet losjes maar stram. Alle personen hebben diezelfde vreemde glimlach op het gezicht, alsof ze zijn betoverd door de feestjesfee. Ze lijken allemaal op elkaar.
Had Dirck soms maar een model? Eigenlijk is het volgens mij helemaal niet zo'n leuk feestje.

Feestjes zijn leuk, vinden de meeste mensen. Je hebt zelfs mensen die leven van feestje naar feestje, ze doorstaan met gemak meerdere feestjes op een avond of in een nacht. Het maakt ze niet uit of ze er iemand kennen. Ik ben niet zo´n feestbeest. De meeste feestjes laat ik met de nodige excuses aan mij voorbij gaan (kan niet, moet al dit en zus en zo, druk druk druk). Mij kost het namelijk, al ver van tevoren, veel stress en energie om uberhaupt op een feest te verschijnen; al die mensen, al die indrukken, al dat geluid. Als een vis op droge; onhandig spartelend in een omgeving die niet de mijne is.

Vreemd feest hoor, 15 mensen en 14 staan op een droogje.

Maar goed, even terug naar het schilderij. De man op de kast, of tafel, vraagt duidelijk de meeste aandacht en is de gangmaker van het feest. Hoewel die aandacht op zich meevalt want er zijn maar 5 mensen die naar hem kijken, door de rest wordt hij genegeerd. Een van de 5 is een luit- of mandoline- of banjo-speelster; kennelijk begeleidt zij zijn lied. Oh, aha, de man op de tafel of kast zingt dus!

Ik kan het mis hebben, maar volgens mij is de zingende man de enige die iets te drinken heeft. Vreemd feest hoor, 15 mensen en 14 staan op een droogje. Er kan natuurlijk een moraal achter dit tafereel schuil gaan: Kijk, als je niet drinkt kun je leuke conversaties met elkaar voeren en als je wel drinkt ga je raar doen op een kast, of tafel.

Malle Babbe 1635 Frans Hals
Malle Babbe — Frans Hals

Zoals ik al zei is Dirck een broertje van Frans. En Frans Hals kennen we (ook) van de vrolijke drinker(s). Of minder vrolijke drinkers. Ik herinner mij in de column 'Echt vals' (maart 2015), die over het vervalsen van schilderijen ging, het over 'Malle Babbe' gehad te hebben. https://www.exto.nl/forum/viewtopic.php?f=256&t=7174 Dat was natuurlijk in een volledig andere context. Het is misschien ook appels met peren vergelijken, maar als ik Malle Babbe zo zie is dat toch een werk van een ander caliber. Frans Hals heeft heden ten dage dan ook een eigen museum en Dirck niet.

Maar kom, daar gaat het nu helemaal niet om. Ieder werk heeft zij eigen charme, zoals ook ieder feest: Waar is het feestje Dirck? Start de muziek maar vast, we komen er aan.