Naar alle columns

Staartnijd

Door Agnes Frijlink

Het is misschien een beetje vreemd, maar ik zit de laatste dagen steeds te denken aan mijn staart. Of eigenlijk aan het ontbreken daarvan. Ja, ik heb wel een staart, een zogenaamde paardenstaart die aan mijn hoofd hangt, maar die bedoel ik niet. Ineens, uit het niets, kun je blijkbaar overvallen worden door het vreemde besef geen staart te hebben. Een beetje late reactie van mijn kant, gezien het feit dat mensen (althans onze verwanten) 20 miljoen jaar geleden hun staart verloren. Kennelijk was de staart niet meer van nut en waren we beter af zonder. Maar ergens is het toch jammer.

Hoe dan ook, ik stelde mij voor hoe het zou zijn wel een staart te hebben. Ja, stel je voor.... Stel dat die net zo zou reageren als de staart van een hond. Dan zou die tussen mijn benen hangen als ik 's avonds laat langs een groep opgeschoten ongure types moest lopen. Aan de andere kant zou die hevig kwispelen als mijn lief thuiskomt. Ik zou iemand die te dicht achter mij staat bij de kassa of bij de pinautomaat er een klap mee kunnen verkopen. Ik zou mijn neus ermee krabben of er vliegen mee weg jagen of de kruimels er mee van tafel vegen als ik mijn handen vol heb. Hoe meer ik er over nadenk, hoe meer ik hem mis.

Zittend aapje - Jan Weenix
Zittend aapje — Jan Weenix

Vanzelfsprekend ging ik surfen op mensen met staarten in de schilderkunst. Dat leverde niet veel op en als je iets vindt is dat meestal niet best. Staarten zijn dierlijk en dierlijk wordt niet gewaardeerd; dierlijk staat voor ongeremde lust in elke zin van het woord. Zo worden duivels en saters steevast met staarten afgebeeld; al dan niet met respectievelijk vleermuisvleugels en bokkepoten. Engelen zie je niet met staarten, wel met vleugels, vogelvleugels.

Geen mensen met staarten? Dan maar naar onze vriend de aap. De meeste apen hebben nog een staart, maar niet alle apen, want het schijnt dat zodra het lichaamsgewicht te groot wordt, het nut van de staart verdwijnt; Gorilla's en Orange-oetang's hebben bijvoorbeeld geen staart. Het 'Zittend aapje' van Jan Weenix heeft wel een staart. Een hele mooie, om jaloers op te worden. Jan Weenix (1641 – 1719) was een Nederlands kunstschilder die vooral bekend is om zijn jachtstillevens. Op zich ben ik blij dat ik dit werk van hem trof, want zijn stillevens zitten vol met dode hangende geschoten zwanen, fazanten, eenden, hazen, reeēn, etc. Maar dit aapje leeft en is duidelijk een beetje ondeugend; hij heeft iets gepakt, iets lekkers en dat is nu van hem. Nee, dat krijg je niet terug. Wat een mooie actieve houding, die vacht, die uitdrukking op zijn koppie. De titel van het werk is 'zittend aapje', maar het beestje zit helemaal niet stil. Als je een paar seconden niet kijkt, is het een rennend aapje. Ik zou trouwens maar oppassen, die tandjes zien er scherp uit.

Saters Roodfigurige stijl
Saters Roodfigurige stijl

Tenslotte de saters, want die willen we ook nog even zien. Op Oud-Grieks aardewerk treffen we met regelmaat saters aan, zoals op de afbeelding hierboven. Ze zijn afgebeeld op een vaas. De vaas dateert uit de 5e eeuw voor Christus, een periode die zich kenmerkt door de zogenaamde roodfigurige stijl, deze volgde op de zwartfigurige stijl. We zien dat de saters behalve staarten ook kunstige staande penissen hebben; die hebben ze eigenlijk altijd; want ze zijn half dierlijk, dus lustig. Het meest frappante van dit tafereel is de middelste sater die een grote wijnkom (ofzo) laat balanceren op zijn jongeheer. Knap hoor. Handig, zo'n tweede staart.