Naar alle columns

Runner's high

Door Agnes Frijlink

Waarom sport je zoveel, werd mij gevraagd. Ik sport omdat ik niet kan stilzitten. Hoe stiller ik zit, hoe onrustiger dat brein en dat brein stuurt de zintuigen en ledematen aan. Dat is best lastig, want er komt veel voor kijken eer ik eens geconcentreerd achter die schildersezel sta of achter de laptop zit met de juiste focus op een tekst. Er was een tijd dat ik dacht de oplossing gevonden te hebben in alcohol; daar werd het heerlijk rustig van in de bovenkamer en aangezien de bovenkamer van invloed is op het lijf, zat ik lekker stil. Maar het werd wat te stil en duister, dus hing ik een aantal jaren terug de fles aan de wilgen. Heel goed, heel gezond, verstandig besluit! Alleen, nu is dat stuiterbrein dus weer terug. Wat daaraan te doen?
Sport!

Een gevoel van geluk en euforie?! Wie wil dat nou niet?

Wie wielrent en/of hardloopt is vast bekend met het fenomeen 'runner's high'. Op internet wordt dit als volgt omschreven: "Runners high wordt veroorzaakt door een opiumachtige stof endorfine. Deze wordt door het lichaam aangemaakt tijdens langdurige inspanningen. Ze verminderen het pijngevoel en zorgen voor een gevoel van geluk of euforie." Een gevoel van geluk en euforie?! Wie wil dat nou niet? Dit verklaart meteen ook waarom mensen die eenmaal gaan sporten, blijven sporten. Het is een soort verslaving. En ja, die endorfine,... daar word je tamelijk rustig van.

Oud Griekse vaas
Oud Griekse vaas

Zouden de sporters van weleer, ik bedoel de Oude Grieken die de Olympische Spelen in het leven riepen, hier ook van geweten hebben? Ze hebben het in ieder geval ervaren. De eerste Olympische Spelen werden gehouden in 776 voor Christus. Deze hadden de volgende onderdelen: wagenrace, boksen, worstelen, hardlopen, discuswerpen, boogschieten en speerwerpen. Nu valt mijn oog meteen op het onderdeel hardlopen omdat die andere onderdelen mij niet zoveel zeggen. En racefietsen hadden ze in die tijd nog niet. Gewone fietsen trouwens ook niet.

Zo uitbundig en zo preuts tegelijkertijd, die Grieken.

Sport was bij de Oude Grieken voornamelijk een mannending, hoewel met uitzondering van Sparta, waar ook vrouwenwedstrijden werden gehouden op de onderdelen hardlopen, worstelen, discus werpen en speerwerpen. Of zij ook naakt rondliepen, dat weet ik niet, maar dat deden de mannen wel. Wonderlijk, waarom sportten die mannen naakt? Is dat handig? Het was omdat de mannen naakt renden en worstelden dat de wedstrijden verboden terrein waren voor vrouwen. Zo uitbundig en zo preuts tegelijkertijd, die Grieken.

In deze column zie je twee afbeeldingen van vazen waarin vermoedelijk bijzondere oliën zaten die deelnemers aan de wedstrijden konden winnen. Op deze vazen staan hardlopers afgebeeld. De vazen zijn gebakken en beschilderd volgens de zwartfigurige techniek. Deze techniek is rond 700 v.Chr. uitgevonden in Korinthe en werd ongeveer 630 v.Chr. door de Atheense vaas-schilders overgenomen.

Bij de zwartfigurige techniek werden de figuren met een klei-achtige verf op de achtergrond geschilderd. Met een scherp voorwerp werden de details, zoals ogen en spieren ingekrast. Wat beschilderd was, werd tijdens het bakken zwart, de onbeschilderde achtergrond werd rood.

Hardlopers op de Panatheense spelen
Hardlopers op de Panatheense spelen

Maar waarom deden ze aan sport als het niet (ook) voor de runner's high was? Nou, de sporten waren ontstaan uit lichamelijke trainingen voor soldaten en die soldaten gingen zich met elkaar meten. Deze metingen verspreidden zich buiten de militaire wereld en zo ontstonden de sport-scholen. De wedstrijden, zoals de Olympische Spelen, waren belangrijk voor je sociale status, want wanneer je won, verwierf je roem. En die roem was kennelijk nogal belangrijk, want veel anders viel er niet te winnen (een kruik met speciale olie en/of een krans).

Wacht even,... ik kom net het volgende tegen op het internet: "Bij Homeros lezen we dat Achilles tijdens de lijkspelen voor Patroklos voor alle deelnemers prijzen beschikbaar stelde. Voor de wagenrace bijvoorbeeld: "wasbekkens en ketels, paarden en muilezels en sterknekkige runderen, vrouwen met slanke leest, en grijskleurig ijzer" (Ilias 23, 259-61)." Nou ja zeg. Tussen de grijskleurige ijzers, wasbekkens en ketels en sterknekkige runderen staan de vrouwen met slanke leest als prijs. Je zou ze toch ook... die Grieken. Overigens, de lijkspelen waren wedstrijden die bij crematies gehouden werden, ze vonden vooral plaats voordat de Olympische Spelen ingevoerd werden. Tijdens de Olympische Spelen waren er zover ik weet geen vrouwen met slanke leest te winnen of andere 'grote' prijzen.

Niks van die prijzen liggen hier in het verschiet, hoe hard ik ook ren of wielren. Mij rest enkel de runner's high. Al krijg ik die vandaag niet, want het is rustdag. Een onrustige dag dus.