Naar alle columns

Oer Oud Zwaaien

Door Agnes Frijlink

Kijk, ze zwaaien! Ze zwaaien vanuit een heel erg lang geleden verleden. Zo lang, dat ik mij er eigenlijk geen voorstelling bij weet te maken. En dat terwijl ik weet dat het begrip 'lang geleden' relatief is.

Zo herinner ik mij de vergelijking van Neil deGrasse Tyson – of eigenlijk komt de vergelijking van astrofysicus Carl Sagan – waarin hij de leeftijd van het universum illustreert aan de hand van de z.g. kosmische kalender. Deze loopt van 00:00.00 1 januari (Big Bang) t/m 23:59.99 31 december (heden). De homo sapiens is op deze kalender pas aanwezig sinds de laatste minuut van 31 december. Kun je nagaan. Zo bezien staan die handen nog maar een minuut naar ons te zwaaien.

Cueva de las Manos, Argentinië
Cueva de las Manos, Argentinië
Zo bezien staan die handen nog maar een minuut naar ons te zwaaien.

Welke handen? Nou de handen die te vinden zijn in de Cueva de las Manos (grot van de handen) te Argentinië. Ik stuitte op deze handen terwijl ik in een boek over rotstekeningen bladerde op zoek naar mooie oertekeningen van buffels, paarden, rendieren en vogels. Pardoes liet ik die tekeningen links liggen, want,.... wat was dit? Ik zocht naar nog wat meer afbeeldingen van deze vreemde uitdrukkingsvormen van onze verre voor-vaders en -moeders. De handen in de Cueva de las Manos dateren tussen de 13.000 en 9500 jaar oud. Dat is een ruime tijdspanne, maar men denkt dat de rotstekeningen van dieren (die ook in de grot te vinden zijn) ouder zijn dan de handstencils.

Hoe en waarom maakte de prehistorische mens deze afdrukken? En wie waren deze mensen? Er werd een nieuwsgierigheid in mij wakker die ik lang niet had ervaren. Op zoek naar meer informatie naar dit handenraadsel, bleek dat er nog veel meer te ontdekken viel. Want, wat bleek? Er zijn nog meer grotten met dergelijke handstencils en die bevinden zich niet enkel in Argentinië.

'He, wij hebben hier iets gaafs ontdekt joh. Als je je hand op een wand legt en je blaast er dan verf overheen, dan staat je hand op de wand.'

In Spanje vindt men 'dezelfde' handen in de Chauvet Cave (Grotte Chauvet), en deze zijn veel ouder; tussen 40.000 en 35.000 jaar oud. Ook in de grot van Pech Merle, in Frankrijk, trof men de handen aan. Men zegt dat deze zo'n 25.000 – 17.000 jaar geleden gemaakt zijn. En vrij recent (2014) zijn in Indonesië zulke handenprints gevonden. De handafdrukken daar komen voor in negen verschillende grotten in de heuvels van Maros-Pangkep. En deze zijn gedateerd op zo'n 40.000 jaar oud. Ik werd er stil van.
Hoe kan dat? Ze hadden toch nog geen telefoon waarmee ze naar de andere kant van de wereld konden bellen: 'He, wij hebben hier iets gaafs ontdekt joh. Als je je hand op een wand legt en je blaast er dan verf overheen, dan staat je hand op de wand.'

Pech Merle grot Frankrijk
Pech Merle grot Frankrijk

Waarom maken die handstencils zo'n indruk op mij, meer dan dat die eveneens indrukwekkende rotstekeningen van paarden, beren, ossen en dergelijke doen? Het is omdat we nooit dichterbij elkaar kunnen komen dan in die handafdrukken. Zij en wij. Een overbrugging van 35.000 jaar. Het is alsof deze prehistorische mensen ons bijna letterlijk de hand drukken. Hoe groot moet de verleiding wel niet zijn als je in een van die grotten bent, om je eigen hand op zo'n afdruk te leggen. Dat mag natuurlijk niet, maar als ik er voor zou staan......

Handstencils Indonesië
Handstencils Indonesië

Maar ja, als aanraken niet mag, dan houden we het gewoon bij zwaaien. Kijk, ze zwaaien; oer oud zwaaien. Wij zwaaien terug, slechts een paar seconden jong.