Naar alle columns

Met Sisyphus

Door Agnes Frijlink

Heraklion
Heraklion — Agnes Frijlink

Het wordt zo langzamerhand wel eens tijd voor een nieuwe column Agnes. Ja, sorry, ik was een tijdje weg. Ik zat een paar weken op Kreta; het grote Griekse eiland dat, na tientallen bezoeken, als een tweede thuis voelt. Voor wie niet van hotels, stranden vol strandbedjes, disco's en massatoerisme houdt, is het zuiden van Kreta een echte aanrader. Rust, zee en bergen.
Wat we het liefste doen als we daar zijn, is hiken. Hiken, dat is met bergschoenen de bergen in en door drooggevallen kloven klauteren. Prachtig. Maar dit keer wilde ik ook nog iets anders. Ik wilde er fietsen.

Hiken, dat is met bergschoenen de bergen in en door drooggevallen kloven klauteren.

Fietsen? Ja fietsen! Kreta is niet echt een fietsland. Dat wist ik. Ik heb er nog nooit een (echte) fietser gezien. Toch bleek na enig speurwerk dat het mondjesmaat wel gebeurt; sterker, toen wij aankwamen op vliegveld Heraklion zagen we een grote reclameposter met het fresco van de Prins van de Lelies uit Knossos – met een racefiets! Tour of Crete: https://www.youtube.com/watch?v=yu0-cORUa4w

Ondanks deze Tour of Crete ben ik overigens geen enkele andere fietser tegen gekomen tijdens mijn verblijf.

Nu zou ik de column kunnen wijden aan de Prins van de Lelies, een schitterend fresco uit het paleis van Knossos, maar dat doe ik niet. Een afbeelding van het origineel, zonder fiets, plaats ik hier wel even:

Prins van de Lelies
Prins van de Lelies — Knossos

De reden dat ik wilde fietsen is dat ik graag klimmen wilde. Als verse fietser, nu zo'n twee jaar serieus trainend, wil je toch wel eens weten hoe dat nu is. Er is geen land zo vlak als Nederland. Wat er te klimmen is qua heuvels in de omgeving, heb ik nu wel gehad. Ik wilde weten hoe het is om kilometers achter elkaar af te moeten zien. Lijden. En zo geschiedde. Ik huurde een fiets voor twee weken, niet 'je van het' en er zaten geen klikpedaaltjes op, maar hij deed het en vooral; hij was degelijk en veilig. Ik pakte de wegenkaart en stelde mijn doelen. Oeff,..Kreta is stijl, mijn tochten eenzaam, de uitzichten fantastisch en de voldoening onbeschrijfelijk.

In de bergen te Kreta
In de bergen te Kreta
Bijna iedere dag weer die berg op en daarna weer terugrollen.

Hoewel, ergens, stiekem in mijn achterhoofd fluisterde een stemmetje dat al dat zwoegen en lijden waartoe ik mijzelf had veroordeeld, eigenlijk betrekkelijk zinloos was. Bijna iedere dag weer die berg op en daarna weer terugrollen. Waar deed mij dat toch aan denken? Sisyphus! Die figuur uit de Griekse mythologie die elke dag een groot rotsblok de berg op draagt. Telkens wanneer hij bijna aan de top is, verliest hij de rots, die daarop naar beneden rolt zodat Sisyphus opnieuw kan beginnen.

Oud archaische Sisyphus-vaas
Oud archaische Sisyphus-vaas

Zover ik weet had ik de goden geen reden gegeven om mij een dergelijke straf op te leggen, Sisyphus wel, dat was een sluwe overmoedige koning. Men zegt hij dat Korinthe heeft gesticht. Dat is trouwens het probleem niet. De goden waren boos op hem omdat hij ze tartte. Sisyphus achtte zichzelf gelijkwaardig aan hen en pleegde verraad. Uiteindelijk resulteerde dit in deze straf: hij mag voor eeuwig een rots de berg op dragen.

De mythe van Sisyphus heeft de mensen door de eeuwen heen gefascineerd en je komt de arme man, met zijn rost rollend, dan ook op menig schilderij tegen. Als voorbeeld hier heb ik gekozen voor een iets moderner werk, hoewel ook al weer een eeuw oud. Het werk 'Sisyphus' (1920) van de Duitse symbolistische schilder Franz von Stuck. Wie het werk van Von Stuck ziet, ziet wellicht de overeenkomsten met o.a. Edvard Much en James Ensor. Von Stuck is medeoprichter van de Münchener Sezession (1882), die in de daaropvolgende jaren internationaal navolging zou vinden.

Met Sisyphus
Sisyphus — Franz von Stuck

Ik vind dit echt een zeer mooi werk. De compositie, de kleuren, de houding. Meedogenloos het gewicht en de hitte. Het gebrek aan uitzicht en de overdreven steilheid van de klim. De eenvoud van het beeld, geen tierelantijnen, geen afleidingen. Dit is het lot van Sisyphus.

Heden ten dage kennen we nog steeds de term Sisyphusarbeid voor doelloze en zinloze werkzaamheden. Maar wat doelloos is, is natuurlijk betrekkelijk. Voor de een is iets pas zinvol als het geld oplevert, voor de ander kan een glimlach van een onbekende genoeg zijn. Mijn beklimmingen werden beloond met schitterende vergezichten, maar bovenal het gevoel de zwaartekracht getrotseerd te hebben met niets meer dan mijn uithoudingsvermogen en spierkracht. Even koningin zijn op de berg om er daarna weer af te rollen het nederige burgerbestaan in.