Naar alle columns

Mooiigheid

Door Agnes Frijlink

Zo, dat nieuwe jaar is weer goed ingeluid, als het niet van de weeromstuit is weggevlucht tenminste, door al dat knalgeweld van afgelopen nacht. Tja, vuurwerk, we vinden er allemaal wat van, ook ik natuurlijk. Wat ik ervan vind? Nou, ik begrijp het niet goed allemaal. Ik bedoel, ik begrijp dat mensen mooie 'dingen' willen zien, mooie effecten qua licht en geluid en dat mensen indruk willen maken, wellicht op elkaar. Wat ik niet begrijp is dat er mensen zijn die zoveel geld hierin steken dat ze voor datzelfde geld een mooie reis hadden kunnen maken, of een leuke fiets kopen, of iets nuttigs aanschaffen voor in de tuin of in het huis. Maar goed, het kan zijn dat mijn brein met het ouder worden steeds kleinburgerlijker wordt. Want, wat in eerste instantie lijkt op patserig zinloos effectbejag, kan bij nader inzien best een hoger doel hebben.

nest prieelvogel
Nest prieelvogel

Neem nu bijvoorbeeld de prieelvogel. Deze vogel komen we niet tegen in Nederland, maar wel in Australië en Nieuw-Guinea. Het mannetje van de prieelvogel is een groot deel van zijn leven bezig met het maken van een zo indrukwekkend mogelijk onderkomen om een vrouwtje te lokken. Overigens, onderkomen is niet het juiste woord, want het gaat om meer dan alleen dat; de omgeving rond het onderkomen is ook belangrijk, zo niet belangrijker. Hij verzamelt van alles en selecteert alles wat hij verzamelt op vorm en kleur en versiert zo zijn domein. Hij bouwt behalve het onderkomen ook een soort corridor die hij ook versiert en het 'huis' zelf versiert en 'verft' hij doorgaans ook. Geen nest van de prieelvogel is hetzelfde, ze zijn allemaal uniek en, zo men wil, even patserig en zinloos.

corridor prieelvogel
Corridor prieelvogel
Een poort naar nergens of naar een plek waar je ook wel kwam als je er omheen zou lopen.

Nou ja, er is wel een zin; het vrouwtje versieren. Hij probeert een vrouwtje te lokken dat zijn nest indrukwekkend genoeg vindt om overstag te gaan om met hem te paren en haar intrek te nemen in zijn bouwsel. Dat is gek eigenlijk hè? Ik zou zo geen ander voorbeeld in de dierenwereld weten waarin het vrouwtje het mannetje selecteert op creativiteit. Het gaat niet om spierballen, niet om kracht of vermogen of om of hij een goede jager is; het gaat om creativiteit, fantasie; niet om nuttigheid, maar mooiigheid.

Beeld Henri Moore
Beeld Henri Moore

Geen nuttigheid maar mooiigheid, waar ken ik dat van? O ja, de beeldende kunst. Kijk, zo komen we toch ook in deze column uit bij waar we moeten zijn. Nu was 'mooi' lange tijd een vies woord in bepaalde kunstkringen, maar ik breek een lans voor mooi. Om het jaar te openen plaats ik hier een beeld van Henri Moore (1898 – 1986), de Engelse beeldhouwer die een zeer indrukwekkend oeuvre van beelden naliet. Baanbrekend met zijn vormtaal. Je herkent een Moore meteen. Middenin Londen, in de Kensington Gardens, staat dit beeld van hem; een poort, corridor, mooi maar volkomen zinloos. Een wonderlijke vorm, amorf of toch niet. Waar doet het je aan denken? Een poort naar nergens of naar een plek waar je ook wel kwam als je er omheen zou lopen. Een poort voor nu naar 2019. Als ik het goed heb is het beeld zes meter hoog, dat moet wel enige indruk maken.

Misschien hebben we die verstilling wel iets harder nodig dan die andere zinloosheid dat vuurwerk heet.
Zwaan met beeld Henri Moore op achtergrond
Zwaan met beeld Henri Moore op achtergrond

Of het beeld vrouwtjes lokt, betwijfel ik. Wat het wel oproept bij mij is verstilling, we kunnen er doorheen lopen en ervaren dat we, wie weet, ietsje dichter bij onszelf gekomen zijn. Misschien hebben we die verstilling wel iets harder nodig dan die andere zinloosheid dat vuurwerk heet.

Misschien, maar dat laat ik aan ieder zelf over.

Een goed en creatief 2019 gewenst.