Naar alle columns

'The Fairy Feller's Master-Stroke'

Door Agnes Frijlink

Zo nu en dan stuit je op een kunstwerk waarvan de naam van de maker je niets zegt. Dat is niet zo heel vreemd, want de wereld hangt en staat vol van oude en minder oude kunstwerken gemaakt door onbekende kunstenaars. De kunstgeschiedenis is een snelweg van (grote) namen door de eeuwen heen; dat rijdt lekker door. Maar voor wie eens meer en wat anders wil zien, is het de moeite waard regelmatig een afslag te nemen en de dorpen in te rijden.

Dat spoor was de muziek en de trein was de band Queen.

Overigens reed ik niet op een snelweg en nam ik evenmin een afslag toen ik op dit werk stuitte. Om in de aangewende beeldspraak te blijven: ik kwam per spoor, ik zat in een stoptrein die toevallig op dit station stopte. Dat spoor was de muziek en de trein was de band Queen.

The Fairy Feller's Master-Stroke Richard Dadd
The Fairy Feller's Master-Stroke — Richard Dadd

Als bassist is het voor mij altijd een genot en een uitdaging om nummers van Queen te spelen. John Deacon, de bassist van Queen, staat hoog in de top van mijn favorieten. Op zoek naar uitbreiding van het te spelen Queenrepertoir kwam hun album Queen II op de speler (opgenomen in 1973 en uitgebracht in 1974). En zo klonk daar 'The Fairy Feller's Master-Stroke'. Wat een geweldige muziek en wat een aparte titel, dacht ik, dat moet ik opzoeken. Deze titel bleek ook de titel van een schilderij te zijn en dat schilderij is van een Britse kunstenaar, Richard Dadd, die leefde van 1817 tot 1886.

Richard Dadd? Nooit van gehoord. Buiten Engeland is zijn werk kennelijk niet belangrijk genoeg om zijn naam in de boeken op te nemen, maar de Britten kennen hem wel. Het werk, 'The Fairy Feller's Master-Stroke' , hangt in de Tate Gallery te Londen.

Wie het schilderij bekijkt, ziet een doek vol sprookjesfiguren: feeën, saters, tovenaars, dwergen, trompetspelende insecten. Het is alsof we in de Efteling zijn beland. Maar die bestond toen nog niet. Het leven van Richard Dadd was echter bepaald geen sprookje. Hij leed aan ernstige depressies en werd krankzinnig.

Tijdens een aanval van krankzinnigheid vermoordde hij zijn vader en hij ontleedde hem met een scheermes. Dadd brengt na die gruweldaad, vanaf zijn 27e, zijn leven vooral door in psychiatrische instellingen. Hij blijft schilderen en o.a. dit schilderij, waar hij 9 jaar aan gewerkt heeft, is in een instelling ontstaan.

Weer wat geleerd, hoewel ik nog weinig van het schilderij begrijp.

Wat is er allemaal op dit schilderij te zien? Nou, Richard Dadd zelf had er een complete handleiding bij gemaakt waarin hij de figuren en wat ze voorstellen en doen uitlegt. Ik heb die handleiding niet kunnen vinden. Misschien dat Freddy Mercury deze wel had, want de song van Queen vertelt het verhaal van het schilderij.

De Fairy Feller is de man met de bijl die we op de rug zien; hij staat op het punt een kastantje te doorklieven. Dat doet hij om een nieuwe koets te maken voor de koningin. We zien ook een verwijzing naar Oberon en Titania, de elfenkoning en zijn vrouw uit Shakespeare's 'A Midsummer Night's Dream'.

Hier is een link naar de song van Queen, met het schilderij en de ondertiteling.

Weer wat geleerd, hoewel ik nog weinig van het schilderij begrijp. Mocht ik weer eens in de Tate Gallery komen en zie ik dit werk, dan neem ik maar een stoel om er eens goed voor te gaan zitten.