Naar alle columns

Eeuwig zomer

Door Agnes Frijlink

Ach, kon het maar altijd zo blijven, ging dit moment maar nooit voorbij. We hebben vast allemaal zo onze eigen herinneringen aan een dag, een moment, waarop we zo'n ervaring hebben gehad. De mooie en aangename, gelukkige gebeurtenissen in het leven duren vaak zo kort. Duren ze zo kort omdat we op het moment van ervaren, weten dat het voorbij gaat? Misschien wel.

Mijn gelukkigste herinneringen heb ik aan de zomers. Zo herinner ik mij een zomerdag aan het plaatselijke kanaal, vader met de vishengel, starend naar de dobber. Ik, een eindje verderop, voeten in het water, starend naar mijn tenen. Het is er stil, er wordt niet gesproken en nauwelijks bewogen. Er zijn geen foto's van dit moment. Wat ik heb gezien en ervaren bestaat alleen nog in mijn hoofd.

Dit zal een van oorzaken zijn dat ik altijd een zwak heb gehad voor het schilderij 'Baders bij Asnières' van Georges Seurat.

Baders bij Asnières
Baders bij Asnières — Georges Seurat

Georges Seurat valt onder de neo-impressionisten. In tegenstelling tot de impressionisten werkt hij niet buiten (plein air) aan zijn schilderijen, maar in zijn atelier. Al maakt hij de schetsen wel op locatie. Hij schildert niet met snelle toetsen om het effect van daglicht zo goed mogelijk te vangen, maar hij bouwt zijn schilderijen langzaam met kleine verfstreekjes op; een heel tijdrovende bezigheid dus, zeker als je bedenkt dat 'Baders bij Asnières' 2 bij 3 meter groot is. Licht is echter wel een belangrijk onderwerp voor Seurat, maar vanuit een ander perspectief. Hij stelt zich namelijk de vraag hoe het oog werkt.

Er hangt een bijna voelbare sfeer van loomheid en stilte

Seurat staat met 'Baders bij Asnières', dat hij in 1884 schilderde, met een been in het pointillisme (waar hij ook een van de uitvinders van is). De schildermethode van het pointillisme maakt het mogelijk om met alleen primaire kleuren een hele voorstelling te creëren. Dit gebeurt door allemaal stipjes verf naast elkaar te zetten. Door het snel wisselen en vlak naast elkaar plaatsen van verschillende zuivere kleuren, lijken de kleuren zich optisch - zeker bij waarneming op afstand- met elkaar te vermengen. Hierdoor kunnen kleurnuances gemaakt worden. In 'Baders bij Asnières' past Seurat in delen van dit schilderij de techniek al toe, zoals in het rode hoedje van de jongen in het water.

'Baders bij Asnières' laat een aantal mensen zien aan de oever van de Seine, tegenover het eiland Grande Jatte, ergens tussen Courbevoie en Asnières, tegenwoordig Parijse buitenwijken. Op de achtergrond zijn een fabriek en een brug te zien. Er hangt een bijna voelbare sfeer van loomheid en stilte. Iedereen lijkt verzonken in eigen gedachten. De tijd staat er stil. Kijkende naar dit werk, verzink ik met de afgebeelde figuren mee. Ik ruik het gras, mijn voeten voelen de verkoeling van het water, er is een zomerbries die het gebladerte zacht doet ruisen.

Natuurlijk, alle mooie momenten gaan voorbij, de lucht zal betrekken, de herfst ligt op de loer, maar Seurat's voorstelling is een venster op de eeuwige zomer.