Naar het artikeloverzicht

Het zit in de familie

Een artikel uit Kunstenaar Magazine

Onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse schilderkunst van landschappen en zeegezichten is het bekende kunstenaarsgeslacht Koekkoek. Stamvader van deze uitgebreide familie was de kunstschilder Johannes Hermanus Koekkoek (1778-1851).

Johannes Hermanus

Bomschuit in de branding – Johannes Hermanus Koekkoek
Bomschuit in de branding — Johannes Hermanus Koekkoek

Johannes Hermanus, die in Veere werd geboren, schilderde voornamelijk zeegezichten in realistisch-romantische stijl. Daarbij liet hij zich inspireren door bekende marineschilders uit de Gouden Eeuw. Later verhuisde Johannes Hermanus naar Middelburg om te werken in de tapijt- en behangfabriek van Thomas Gaal, die zijn eerste leraar werd. Ook volgde hij een opleiding aan de classicistisch georiënteerde Middelburgse Tekenacademie. In 1803 kreeg hij er het predicaat ‘Primus van de Academie’ toegekend. Werken van hem zijn te zien in onder andere het Rijksmuseum, Dordrechts Museum en Museum Jan Cunen. Zijn zoons Barend Cornelis, Marinus Adrianus, Johannes en Hermanus, en (achter)kleinkinderen erfden zijn schilderstalent en traden in zijn artistieke voetsporen. Behalve kunstschilder was Johannes Hermanus ook leermeester voor zijn vier zonen, die zich toelegden op het schilderen van voornamelijk landschappen en zeegezichten.

Gezicht op de Schelde – Johannes Hermanus Koekkoek
Gezicht op de Schelde — Johannes Hermanus Koekkoek

Barend Cornelis Koekoek

Boswandeling – Barend Cornelis Koekkoek
Boswandeling — Barend Cornelis Koekkoek

Barend Cornelis Koekkoek (1803 – 1862) was de oudste en meest bekende telg van de familie Koekkoek. Barend was beroemd om zijn romantische weergaven van landschappen. ‘De natuur is het volmaakte schilderij’, luidde de lijfspreuk van Barend Cornelis. Opmerkelijk was de rol van het licht in de schilderijen van Barend Cornelis. ‘Beschouwt vooral de werking van het licht, want dat is de ziel van alles’, merkte hij hierbij op. In 1834 verhuisde Barend Cornelis met zijn vrouw naar Kleef. Daar liet hij zich vooral inspireren door de schilderachtige panorama's. Ook startte Barend Cornelis een tekenacademie in Kleef, waar hij vele leerlingen had. Na zijn overlijden werd zijn woning van 1945 tot 1960 als stadhuis gebruikt en later als stedelijk museum ‘Haus Koekkoek’, waarin zijn werken en van andere familieleden werden tentoongesteld. Zijn dochters Adèle en Marie Louise erfden zijn artistieke talent en schilderden landschappen en stillevens.

Marinus Adrianus (M.A.) Koekoek

Marinus Adrianus (M.A.) Koekkoek (1807 – 1868) was tekenaar en kunstschilder, en hij startte zijn loopbaan als huisschilder. Hij werkte in Amsterdam en in Kleef. Vanaf 1837 schilderde Marinus Adrianus voornamelijk landschappen. Later werd zijn oeuvre meer gevarieerd en schilderde hij ook portretten, dieren en zeegezichten. In 1847 ontving Marinus Adrianus voor een van zijn landschappen een zilveren medaille van het genootschap Felix Meritis. Zijn zoon Pieter Hendrik werd ook kunstschilder van landschappen. Pieter Hendrik was nogal reislustig en pendelde regelmatig heen en weer tussen Nederland en Engeland, en hij woonde langere tijd in Londen.

In de kippenren – Marinus Adrianus Koekkoek
In de kippenren — Marinus Adrianus Koekkoek

Johannes Koekoek

Johannes Koekkoek (1811 – 1831) was de op een na jongste telg van Johannes Hermanus. Hoewel er eigenlijk niets over hem bekend is en hij op jonge leeftijd stierf, liet hij wel enkele mooie werken na. Waarom hij zo jong stierf en waaraan is niet bekend. Het enige wat bekend is dat hij schilderles kreeg van zijn vader en enkele zeegezichten schilderde.

Visvangst in de haven – Johannes Koekkoek
Visvangst in de haven — Johannes Koekkoek

Hermanus Koekoek

Hermanus Koekkoek (1815 – 1882) was kunstschilder, etser en tekenaar, en vooral bekend om zijn zeegezichten. Zijn zoons Hermanus de Jonge, Willem, Johannes Hermanus Barend en Barend Hendrik traden in zijn artistieke voetsporen. Ook zijn kleinzoons Marinus Adrianus en Stephen Robert kozen voor een artistieke loopbaan. Hermanus Koekkoek leerde het schildersvak van zijn vader Johannes Hermanus. Ook schilderde hij veel landschappen in romantisch-realistische stijl. Hermanus vestigde zich als zelfstandig kunstenaar in Amsterdam, en hij was lid van de Koninklijke Academie in Amsterdam, van Arti et Amicitiae en van het Rotterdams Genootschap. Werken van hem zijn onder andere te zien in Teylers Museum, Museum Boijmans van Beuningen en bij het Rijksprentenkabinet van het Rijksmuseum.

Langs de rivier op een zonnige middag – Hermanus Koekkoek
Langs de rivier op een zonnige middag — Hermanus Koekkoek

AUTEUR
Tekst: Miny Vroegindewey

AFBEELDINGEN
Bomschuit in de branding – Johannes Hermanus Koekkoek
Gezicht op de Schelde – Johannes Hermanus Koekkoek
Boswandeling – Barend Cornelis Koekkoek
In de kippenren – Marinus Adrianus Koekkoek
Visvangst in de haven – Johannes Koekkoek
Langs de rivier op een zonnige middag – Hermanus Koekkoek

Dit artikel is eerder verschenen in Kunstenaar Magazine 112