Naar het artikeloverzicht

Jan Fabre en het meten van de wolken

Een artikel uit Kunstenaar Magazine

Wie tijdens de 58ste biënnale van Venetië door het Canal Grande vaart, kan het grote gouden beeld van een man die zich naar de hemel wendt, niet ontgaan. Hij heeft een meetlat in zijn handen en schijnt de wolken de maat te nemen. Dit 9 meter hoge vergulde beeld staat in de tuin tussen Palazzo Balbi Valier en Palazzo Contarini Polignac en is speciaal voor de biënnale door de Belgische kunstenaar Jan Fabre vervaardigd.

Loskoppelen van de transportzekeringen
Loskoppelen van de transportzekeringen

Jan Fabre
In 1984 was Fabre uitgenodigd om zijn land te representeren in het Belgisch nationaal paviljoen in de Giardini, het biënnale terrein. Sindsdien heeft hij meer dan 10 maal deelgenomen aan de biënnale, als officiële vertegenwoordiger of als theatermaker in een bijprogramma. Het beeld lijkt op Jan Fabre zelf of op zijn vroeg overleden tweelingbroer Emiel. De inspiratie voor het beeld komt van een opmerking die de moordenaar Robert Stroud in de film “Birdman of Alcatraz” maakte na zijn vrijlating uit de gevangenis. Op de vraag wat hij als vrij man nu gaat doen, antwoordde hij “Ik ga de wolken meten”. Het is een rationele maar zinloze onderneming die wel symboliseert dat de mens de maat is van alle dingen.

Beeld aan de Canal Grande
Beeld aan de Canal Grande

Creatieproces
De eerste versie van dit beeld dateert uit 1998 en heeft als installatie onder meer op het dak van SMAK in Gent gestaan. In Museo Madre in Napels is tot 30 september 2019 ook een versie van de man die de wolken meet te bewonderen. Jan Fabre heeft eerst samen met zijn assistenten het beeld in was geboetseerd. Vervolgens is het beeld naar de firma Art Casting in Oudenaarde gebracht. Deze bronsgieterij goot vroeger grafversieringen en kerkelijke beelden. Sinds 1990 is de bronsgieterij gespecialiseerd in werk in opdracht van kunstenaars. Dit beeld is in delen gevormd, de was uitgesmolten en met siliciumbrons gegoten. Siliciumbrons is een koperlegering met 3% silicium. Het laat zich van alle koperlegeringen het gemakkelijkst lassen. De gegoten delen werden van de giethuid ontdaan, aan elkaar gelast en verguld. Het vergulden refereert aan Venetië als goudstad. In 1284 werd in Venetië de eerste gouden munt geslagen. De dukaat die in Europa 600 jaar als standaard heeft gediend. In Venetië wordt nog steeds met de oude techniek goudfolie geslagen.

Het beeld nog zonder meetlat staat op zijn plaats
Het beeld nog zonder meetlat staat op zijn plaats

Transport en opstellen
Transport in Venetië gaat over het water. Het beeld werd liggend in een soort stalen krat verpakt en op een drijvend platform met hijskraan naar de tuin tussen de twee palazzo’s gebracht. Tijdens het manoeuvreren om het platform in juiste positie te brengen werd het verkeer op Canal Grande tijdelijk gestremd. De krat werd rechtop gezet en de zekeringen die het beeld op zijn plaats hielden, losgemaakt. Met de kraan werd het beeld op een sokkel in de tuin gezet. Als laatste werd de meetlat opgehesen en vanuit een hoogwerker vastgezet in de omhooggestoken handen. Het gouden beeld wordt in de avond aangelicht.

Plaatsen van de meetlat
Plaatsen van de meetlat

Curator
Normaal gesproken krijgt een bronzen beeld, zeker die van een groot formaat, een vaste plaats. Dit beeld blijft echter maar tot de sluiting van de biënnale 24 november aan het Canal Grande staan. De beelden van Jan Fabre worden op meerdere plaatsen tentoongesteld. Ze verhuizen regelmatig. De tentoonstellingen met werken van Fabre worden georganiseerd door Angelos Jan Fabre BVBA. Als projectcoördinator treedt Joanna De Vos op die in Venetië ook de curator is. Bij de expositie van dit beeld in Venetië is een mooi vormgegeven boekje uitgebracht met een essay van Joanna De Vos. De foto’s van het maakproces van het beeld door Art Casting zijn uit deze uitgave genomen.

AUTEUR
Tekst: Pieter Keune