Naar het artikeloverzicht

Juridisch advies: een koper en jouw werk

Een artikel uit Kunstenaar Magazine

Mooi, je hebt weer een prent van je werk verkocht, of misschien zelf een origineel! Hierna zal ik steeds over het “werk” spreken. Mag de koper met je werk doen wat hij wil? Welke rechten heb jij nog als maker en auteursrechthebbende?

expositie

Auteursrecht en rechthebbende
Allereerst: nu jouw werk vast en zeker origineel en creatief is, rust er hoogstwaarschijnlijk auteursrecht op – daar ga ik voor nu in ieder geval vanuit. Volgens de Auteurswet ligt het auteursrecht bij de maker van een werk, dus bij jou als kunstenaar. Er zijn uitzonderingen, maar die laat ik voor dit artikel even links liggen. Jij hebt als maker het exclusieve recht om jouw werk te openbaren en te verveelvoudigen/kopiëren – andere mensen moeten daarvoor aan jou toestemming vragen.

Copyright

Eigendom vs auteursrecht
Het specifieke voorwerp dat de koper heeft gekocht van jou is het eigendom van de koper geworden. De koper mag als eigenaar met dit specifieke voorwerp doen wat hij wil (binnen de grenzen van de wet), zoals het werk aan iemand anders doorverkopen. Echter, het feit dat de koper eigenaar is geworden van het werk als product, wil niet zeggen dat hij ook rechthebbende is geworden van het auteursrecht dat op het werk rust! Hier is vaak verwarring over. Omdat de koper geen auteursrechthebbende is, zijn er nog steeds een hoop dingen die hij níet mag doen met het werk.

Wat mag de koper niet doen
Op het werk dat het eigendom van de koper is, rust nog steeds jouw auteursrecht (tenzij je het auteursrecht overdraagt, maar die mogelijkheid negeer ik voor dit artikel.) Daarom kan een koper dus niet zomaar doen wat hij wil. Hij kan jouw werk niet publiceren, bijvoorbeeld door het op social media te zetten. Ook kan hij het niet op andere manieren kopiëren; hij kan er niet zomaar meer versies van maken en die aan andere mensen geven, laat staan verkopen. Dit zijn allemaal zaken waarvoor de koper nog steeds aan de rechthebbende toestemming moet vragen.

Social-media

Persoonlijkheidsrechten
Wat een koper ook niet zomaar mag doen, is jouw werk wijzigen of aantasten. Dan raakt hij namelijk aan jouw persoonlijkheidsrechten, een apart stuk van de Auteurswet. Zelfs als je je auteursrecht zou overdragen aan de koper, kan hij niet zomaar jouw werk wijzigen, tenzij het niet redelijk zou zijn dat je je daartegen verzet. Als de koper het werk echter zou aantasten (misvormen, verminken), dan moet je als rechthebbende in ieder geval wel bewijzen dat je er ook echt nadeel van ondervindt. Je begrijpt vast dat of verzet tegen een wijziging redelijk is en of er sprake is van verminking subjectief kan worden opgevat. Dit kan flinke discussies opleveren die door een specialist in goede banen kunnen worden geleid.\

Er zijn vele mogelijkheden om de risico’s dat een koper tegen jouw wil iets met jouw werk doet te verkleinen. Neem daarvoor gerust contact op met een gespecialiseerde advocaat. Mocht er een koper met je auteursrecht/persoonlijkheidsrechten aan de haal gaan en kom je er samen niet uit, neem ook dan gerust contact op met specialist – die kan je prima uitleggen wat er gedaan moet worden.

Auteur: Yvonne Vetjens