Naam: Ellen van der Schaaf
Woonplaats: Kampen
Opleiding: In 1989 begon ik met mijn studie, kunstacademie Constantijn Huygens te Kampen. Na de propedeuse heb ik een jaar autonoom schilderen gedaan op de academie. Omdat ik liever vanuit een context en met spelregels wilde werken, stapte ik over naar de richting illustratie. Het werken in opdracht wisselde ik tijdens mijn studie af met autonoom schilder- en tekenwerk. Na het examen volgde ik nog de lerarenopleiding op deze academie.
Website: http://ellenvanderschaaf.exto.nl





Kan je ons iets vertellen over je werk en werkwijze?
Ik maak figuratief werk met thema' s uit het dagelijks leven met een twist van vervreemding. Mijn tekeningen hebben surrealistische trekken omdat ik hiermee de achterliggende idee wil aanscherpen, wat met puur realisme niet kan. Het is niet zo dat ik bijzonder van surrealistische kunst houd. Ik ben meer fan van de Vlaamse primitieven en Japanse prentkunst.
Vaak zie je ongemakkelijke relaties tussen personen in mijn tekeningen. Of tussen personen en hun omgeving. Het gaat me hier om het vinden van een uitdrukking voor gedachten en gevoelens die in woorden moeilijk kunnen worden uitgedrukt. En ondertussen ben ik de ontwerper van een gedetailleerd decor waartegen de situatie zich afspeelt.
Ik wil geen mooi plaatje maken, maar werk met een bepaalde spanning. Een tekening moet een bepaalde schoonheid hebben, maar pure schoonheid is een illusie die botst met wat ik wil laten zien. Daarom combineer ik een precieze gedetailleerdheid met ongemakkelijke elementen die verval en sterfelijkheid verbeelden.
Mijn handen en gedachten zijn samen bezig als ik aan het werk ben. Van tevoren weet ik niet wat ik ga doen en waar het naar toe gaat. Aan schetsen doe ik niet, ik laat mijn intuïtie werken. Ik begin ergens en al doende rijpt zich een idee. En dan gebeuren er natuurlijk dingen per ongeluk. Daar reageer ik vervolgens op om weer grip op de tekening te krijgen.




Omdat je zo intuïtief werkt en het onbewuste de ruimte geeft, lijken je tekeningen een vertaling en verbeelding van wat er in jou omgaat. Is grip hebben op de tekening ook grip hebben op wat zich in jou afspeelt?
Mijn werk is een persoonlijke reflectie op dingen die in me omgaan. Het zelf maken van een beeld geeft me grip op ideeën, fantasieën en gevoelens die anders ongrijpbaar in mijn hoofd blijven rond dwarrelen. Deze krijgen een plek op papier. Mijn intuïtie bepaalt of het klopt. Is er genoeg inhoud, vormgeving en twijfel uitgebeeld? Twijfel is een belangrijk bestanddeel omdat ik de waarachtigheid van de zintuiglijke waarneming in mijn werk versmelt met wat er in mij omgaat. Deze twee dingen botsen nogal eens.

Welk werk is voor jou belangrijk/neemt een speciale plek in?
"Bevalling" is het eerste werk in kleur sinds 10 jaar. In de afgelopen jaren was ik puur met pen en inkt bezig. Het is een tekening, collage en schilderij in een. En het maken van dit werk kun je ook een bevalling noemen. Ik heb een stroeve relatie met kleur. Van bepaalde kleurcombinaties word ik echt misselijk. Dat maakt me bijzonder kritisch. Om in een tekening de juiste kleurbalans te vinden kost me erg veel tijd. Toch vind ik het lonend om kleur met zwart-wit te combineren, om te duiken in iets onzekers. Af en toe moet je breken met een routine.




In jouw tekeningen gebeurt heel veel, hoe langer ik er naar kijk, hoe meer ik zie. De tekening 'Verlossing' bijvoorbeeld: Ik zie planten die door ramen groeien, een hangslot aan kastdeurtjes, een kopje koffie dat is omgevallen, planten die ogen hebben, een dode vis,..et cetera.
Hoe is de tekening ontstaan en wat betekent de titel?
Verlossing gaat over sterven. De boot is een voertuig naar de andere wereld. De vraag is of de persoon in de boot gaat sterven. Misschien wordt hij beter met wat aandacht, of van een appel. Het lijkt zijn beurt niet te zijn. Voor de vissen is het te laat. De liggende man is schuldig aan hun dood. De ogen kijken beschuldigend. De man ziet zijn bestaan alsof dit afgelopen is, maar klopt dat wel? De rol van de vrouw is dubbelzinnig, wil ze helpen of brengt ze zijn zondeval?
Het gaat erom dat we het goede willen doen. We weten alleen niet precies wat dan het goede is. Vanuit verschillende culturen komen verschillende ideeën daarover. We denken dat onze cultuur, met een hoge mate van beschaving, de betere is. Een beter wat dan? Een beter luchtkasteel misschien? Er valt veel aan te merken op wat hoogbeschaafde mensen van onze wereld maken. En dat geldt ook voor mezelf.




Ben je fulltime kunstenaar of heb je ook nog werkzaamheden buiten de kunst – zo ja: welke?
Ik geef beeldende vorming op een middelbare school. Daar verdien ik geld mee om van te leven. En ik pas mijn creativiteit toe ten gunste van kinderen en dat vind ik fantastisch.

Op welke manier breid jij je netwerk uit?
In mijn kunst ben ik niet commercieel gericht, het gaat daar om persoonlijke expressie. Af en toe maak ik een portret in opdracht. Ik wil niet in het wilde weg exposeren. Ik doe mee met tentoonstellingen die inhoudelijk bij me passen. Momenteel maak ik werk voor een expositie met het thema Fukushima. Via Facebook vind ik mensen die exposities organiseren.




Hoe ben je bij Exto terecht gekomen?
In een galerie in Amsterdam waar ik werk exposeerde, kwam ik in contact met Exto. De galerie was een Extopunt. Ik heb het op internet bekeken en vond het een prachtige website. Ik had al een eigen website (http://www.tekeningenkijken.nl) en heb daarnaast nu de Extosite.


***


Heb jij ook een vraag aan Ellen? Stel hem hier.

Agnes Frijlink